Erwtensoep van toen

Nu er toch iets van ‘winter’ blijkt te bestaan is het volgende artikel misschien wel passend:

Ik ben in het gelukkige bezit van een kookboek. Bijna 400 pagina’s dik en er staan heel veel recepten in. Achterin een lang hoofdstuk met de titel: “enige grepen uit de algemene kooktechniek.” Dat is een leerzaam hoofdstuk. Ik wist bijvoorbeeld niet dat fijn griesmeel een kooktijd heeft van 5 minuten maar dat je voor grof griesmeel het dubbele moet rekenen. Boekweitegrutjes ( zo schrijven ze het echt) vragen zelfs 15 minuten! Ook nieuw is de wetenschap dat je vis, waarvan het vel niet eetbaar is, moet stropen en uiteraard moet je de buikholte tot op de graad schoonmaken en de kieuwen verwijderen. De vishandelaar kan dat ook doen maar je dient de vis dan echter nauwkeurig na te zien.

Het boek is van kort na de oorlog. De schrijfsters vermelden in hun ‘ten geleide’ dat zij geen rekening hebben gehouden met de distributie omdat, naar zij hopen, dit in de toekomst niet nodig zal zijn. Ze noemen zelfs room en slagroom en zolang deze nog niet verkrijgbaar is, kan men ongezoete gecondenseerde melk gebruiken.

Het boek ademt een tijdgeest. Als er boter gebruikt moet worden is dat echte boter. Melk is nimmer halfvolle en zout en suiker worden rijkelijk toegediend. In een recept van Zuring (wie kent dat nog?) wordt gerept over 6 gram zout, 20gram boter en 60 gram suiker. Dit wordt toegevoegd aan de gekookte groente en dan wordt het kookvocht nog gebonden met 10 gram aardappelmeel. Zuring a la crème!

Kooktijden zijn niet meer van deze tijd. ‘Al roerend 20 minuten koken’ staat er doodleuk. Rijst gaar laten worden in een hooikist: 1 uur. Kooktijd rode kool: 35 minuten! Ongekende tijden in het leven van nu. We doen het nu met een kooktijd van 8 minuten voor de rijst. Hebben steaks a la minute en zelfs een kant-en-klaar stoomgerecht wat voor 7,5 minuut de magnetron ingaat, is ons al te lang.

Toch gebruik ik het boek. Niet elke dag maar voor speciale gelegenheden wel. Wat je vroeger als een vanzelfsprekend gerecht op tafel zette is nu een bijzonderheid en dat maakt het gebruik van dit boek leuk. Voor de vaste afnemers van ‘mijn’ erwtensoep valt het afscheid van de zomer minder zwaar als ik ze beloof om hen, bij de eerste vorst, een pan soep te doneren.

 

Bij deze de letterlijke tekst van het recept. Let op de hoeveelheden: een grote pan ( 5 liter) is echt nodig.

 

0,5 kg groene erwten of spliterwten

1,5 liter water

1 mergpijp (laat ik altijd weg)

0,5 kg knieschijf van het varken of 300 gram spek (ik gebruik speklapjes)

1,5 liter water

0,5 kg aardappelen

1 kg prei

1 selderijknol

2 bosjes selderij

0,5 liter melk

20 gram zout

Peterselie

De erwten wassen en met 1,5 liter water 12 à 24 uur laten weken.(vooruit denken dus!!) De mergpijp, het vlees of het spek opzetten met 1,5 liter water en ongeveer 1 uur zachtjes voorkoken. De geweekte erwten met het weekwater er aan toevoegen en gaar koken (ongev. 1 uur)

De geschilde en in stukken gesneden aardappelen en de schoongemaakte, gewassen en gesneden groenten ongev. 20 minuten laten meekoken. De mergpijp en het vlees of het spek uit de pan nemen, de merg uit het bot halen en in de soep doen. Het grootste gedeelte van het vocht afschenken maar bewaren. De massa fijn stampen (staafmixer gaat ook) en al roerende langzaam verdunnen met de erwtenbouillon en de melk. Het zout toevoegen. De soep ongev. 10 minuten laten doorkoken. Op het laatst de peterselie fijn snijden en door de soep roeren. Het vlees of het spek bij de soep geven, desgewenst ook enige sneden brood.

Mijn variatie op dit recept: De speklapjes snij ik in kleine stukjes en voeg ik weer toe als de staafmixer zijn werk heeft gedaan. Bij het laatste doorkoken doe ik er, in plakjes gesneden, (grove) rookworst bij.

Eet smakelijk en mocht er animo zijn voor een recept van waterbaars, gestoofde kabeljauwstaart, patrijs met zuurkool, meiknolletjes, schorseneren of een trommelkoek, dan laat u dat maar weten.

 

© peter gortworst

foto: http://www.smulweb.nl

…als je het artikel de moeite van het delen waard vindt, ga er dan maar van uit dat ik daar geen moeite mee heb…

Dit bericht werd geplaatst in van alles... en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

8 reacties op Erwtensoep van toen

  1. Wat leuk zo’n kookboek in bezit. Ik heb van oma een dun met versleten en volgekrabbelde kaft, waarbij oma nog rept over vleesch enz. Ik kijk het nog wel eens in omdat het boekje mij zeer dierbaar is. Geniet van de erwtensoep, Peter! Ik ben geen liefhebster en eet geen vlees, maar proef wel eenmaal in het seizoen de vegetarische erwtensoep van Vriendin 😀

    Liked by 1 persoon

    • Dit kookboek was van mijn moeder. Enkele recepten zijn bewerkt omdat er meer gemaakt moest worden dan beschreven. Een pond meel werd dan 1,5 pond maar 1 ei prompt 2 eieren. Zij was, net als ik, van het ‘ongeveer goed type’.

      Like

  2. annevellinga zegt:

    dit roept herinneringen op die inmiddels dierbaar zijn: mijn oma en mijn moeder makten de soep ongeveer zo, inclusief de mergpijp. ik wilde deze ‘ettersoep’ nooit en begreep mijn moeder niet: ik had een vriendinnetje met een etterende wond op haar arm, waar hetzelfde groene spul uitkwam… op een keer vroeg ik mijn moeder op de vrouw af hoe ze toch soep van etter kon maken. zij begreep mijn afkeer en liet me zien hoe ze de soep maakte…. zoals boven geschreven, dank Peter!

    Liked by 1 persoon

  3. Heerlijk, dat recept. Ik ben een groot fan van erwtensoep en zelfs toen ik nog een kind was maakte mijn moeder een grote pan als ik jarig was. Overigens heb ik een recept van rode kool die je anderhalf uur lang zachtjes moet laten koken. En lekker dat het dan is!!

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s