Ds. Lindeboomschool

Kort geleden kreeg ik van een vriendin uit Zaandam een oude foto opgestuurd. Op die foto staat de Lindeboomschool. Ik heb daar 1 jaar les gehad en het enige wat ik mij nog voor de geest kan halen is een boze Zwarte Piet die, bonkend op de ramen van de gymzaal, een lichte vorm van paniek veroorzaakte bij de onschuldige eerste klassertjes. Het was (de school bestaat niet meer) een opvallend gebouw. Niet alleen door het uiterlijk maar ook doordat het twee met elkaar verbonden scholen waren. Het ene deel was de christelijke school en het andere de openbare. De gymzaal werd door beide scholen gebruikt. De school is vernoemd naar ds. Lucas Lindeboom en toen ik de foto zag, herinnerde ik mij een verhaal over die dominee.

Om het één en ander te verifiëren heb ik mij een beetje verdiept in de geschiedenis van deze dominee en de gereformeerde kerk van Zaandam. Dat gaf veel stof tot lezen en nadenken. In een als socialistisch / communistisch bekend staande streek komt deze kerkelijke geschiedenis wat bevreemdend over. Naast de ‘rooien’ waren er blijkbaar genoeg Zaankanters die een christelijke levensstijl hadden en verantwoordelijk waren voor hun aandeel in het wel en wee van de kerken.  Hun kerkelijke geschiedenis is een aaneenschakeling van kerken bouwen en afstoten, opkomst en ondergang van diverse kerkgenootschappen, zich tegen elkaar afzettende meningen, geldzorgen, gaande en komende predikanten en zelfs naar America verhuizende gemeenteleden. Als je dit wilt nalezen:

http://gereformeerdekerken.info/2016/06/29/geschiedenis-van-de-gereformeerde-kerk-te-zaandam/

Het duizelt je soms van de namen die aan de verschillende stromingen of genootschappen werden gegeven en je moet je zeker niet afvragen waarom mensen uit een kerk stapten en hun eigen kerk begonnen. Zonder een beetje bekend te zijn met de ‘tale Kanaäns’ kom je daar niet uit.

Ds. Lucas Lindeboom werd op 17 januari 1845 geboren in Frankhuis, een buurtschap onder de rook van Zwolle. Na zijn studie in Zwolle en Kampen wordt hij in 1866 benoemd tot predikant in ’s Hertogenbosch. Het blijkt een nijver manneke die de kerkelijke gemeente daar geen windeieren legt. Het ledental groeit zodanig dat er een nieuw en groter kerkgebouw moet komen. Als hij in 1873 beroepen wordt in Zaandam gaat hij onverdroten voort. Het is een vurig evangelist die er niet voor terugdeinst om debat-avonden te houden met tegenstanders van het evangelie zoals de socialist en voormalig dominee Domela Nieuwenhuys. Hij richtte een landelijke zondagsschoolvereniging op, publiceerde veel en trok ten strijde tegen de zondagsarbeid. Door zijn optreden mocht de kermis pas na kerktijd beginnen met als gevolg dat er koeken te koop waren met een opschrift in bespoten suiker: ‘O foei, wat een sinecure, de kermis begint pas om 7 ure’.

De kerk in Zaandam profiteert optimaal van deze man. Van heinde en verre komt men naar hem luisteren en men ziet in dat er een groter kerkgebouw dient te komen. Als na een brand er enkele (houten) huizen aan de spoorstraat (nu stationsstraat) verdwenen zijn ziet men de kans schoon. De grond wordt aangekocht en na vele fondswervingen, donaties, giften en zelfs een met recht, vorstelijke gift van koninklijke bloede, wordt de kerk gebouwd. Op 16 februari 1875 wordt deze in gebruik genomen. In 2005 is de kerk buiten gebruik gesteld.

Wie zich een beetje verdiept in sagen en legenden komt de wonderlijkste dingen tegen. Eén aspect wat je in een aantal verhalen tegenkomt betreft het geloof. Daar zijn oude verhalen bij zoals die van de onverwoestbare hostie die in Amsterdam nog steeds de aanleiding is voor de stille omgang maar ook moderne. Zo is er het verhaal van de onbeschadigde bijbel die gevonden werd in de puin en asresten van het Pentagon nadat daar een vliegtuig op neerstortte. Weliswaar bleek na onderzoek dat het niet om een bijbel maar om een  woordenboek te gaan maar de rechtgeaarde christen heeft daar geen boodschap aan. Het is opvallend dat juist de bevindelijke gelovigen zo vatbaar zijn voor dit soort verhalen. Het zoeken naar een waarom zou dit artikel te lang maken maar als je het zelf wilt lezen:

http://www.statenbijbelmuseum.nl/site/media/De%20vuurvaste%20bijbel.pdf

Het verhaal wat ik toen hoorde is het volgende:

Toen dominee Lindeboom na een debatavond alleen naar huis liep werd hij opgewacht door twee socialisten. Zij hadden zich in de struiken verstopt en wilden die dominee met een pak rammel wel eens een lesje leren. Op het moment van de aanval bleek de dominee echter in het gezelschap te zijn van twee heren. Omdat ze het daar niet van zouden kunnen winnen is dat hele pak rammel niet doorgegaan. Toen de dominee dat later hoorde vertelde hij dat alleen hij daar gelopen had en van twee heren naast hem wist hij niets.

Dit noemt men een ‘engelenwacht’. De twee extra personen zijn engelen die op dat moment het potentiële slachtoffer beschermen.  Het verhaal staat niet op zichzelf. Er zijn meer predikanten aan wie dit verhaal kleeft en ook over vrouwen die dit soort bescherming genoten hebben, doen verhalen de ronde. Of ze op waarheid berusten? Geen idee. Voor wie er waarde aan hecht en bevestiging in zoekt misschien wel. Voor wie er niets mee heeft is het waarschijnlijk onzin.

 

Naar mijn mening, voor zover deze er toe doet, is het niet verwonderlijk dat in de Zaanstreek een dergelijk verhaal kon ontstaan. Ik neem aan dat, ondanks het feit dat de gelovigen in Zaandam tot een minderheid behoorden, hun invloed op het dagelijkse leven groot was. Dat niet iedereen daar even gelukkig mee was is evident. De onderlinge sfeer tussen de beminde gelovigen en de ‘rooien’ zal niet altijd even gemakkelijk zijn geweest en misschien dat daarin een grond ligt voor het ontstaan van zo’n verhaal.

Goh, wat een oude foto van een schoolgebouw waar openbaar en christelijk onderwijs gegeven werd al niet los kan maken……

 

©peter gortworst / sept. 2016

 

 

 

 

 

Dit bericht werd geplaatst in van alles... en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Ds. Lindeboomschool

  1. Rob Alberts zegt:

    Mooie verhalen.

    Vriendelijke groet,

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s